ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu Nasıl Yapılır?
ISO 17020 akreditasyon başvurusu, muayene faaliyetleri gerçekleştiren bir kuruluşun, belirli bir kapsam dahilinde ISO/IEC 17020 gerekliliklerini karşıladığını göstermek amacıyla akreditasyon sürecini başlatmasıdır.
Ancak TÜRKAK'a başvuru yapmak, akreditasyon hazırlığının ilk adımı değildir. Başvurudan önce kuruluşun hedeflediği kapsamı belirlemesi, gerekli organizasyon ve teknik altyapıyı oluşturması, personel yetkinliklerini sağlaması ve muayene faaliyetlerini kontrol altında yürütebildiğini gösterecek kayıtları oluşturması gerekir.
Bu nedenle ISO 17020 akreditasyon başvurusu, yalnızca bir başvuru formunun doldurulmasından ibaret değildir.
Bu yazıda muayene kuruluşları için ISO 17020 akreditasyon başvurusunun nasıl yapıldığını, başvuru öncesinde hangi hazırlıkların tamamlanması gerektiğini ve TÜRKAK sürecinde dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.
Önemli: ISO/IEC 17020:2026, 27 Mart 2026 tarihinde yayımlandı. TÜRKAK'ın geçiş politikasına göre 1 Kasım 2026'dan itibaren yeni ilk akreditasyon başvuruları yalnızca ISO/IEC 17020:2026'ya göre kabul edilecek.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu Nedir?
ISO 17020 akreditasyon başvurusu, bir muayene kuruluşunun gerçekleştirdiği belirli muayene faaliyetleri için akreditasyon talebini TÜRKAK'a iletmesiyle başlayan resmi süreçtir.
Türkiye'de muayene kuruluşlarının akreditasyonu TÜRKAK tarafından yürütülür. TÜRKAK, ISO/IEC 17020'nin yanı sıra uygulanabilir mevzuat, kendi zorunlu dokümanları ve ilgili ILAC ve EA dokümanlarında belirtilen şartları da dikkate alır.
Bu nedenle başvuru hazırlığında yalnızca ISO 17020 standardının incelenmesi yeterli değildir.
Kuruluşun hedeflediği akreditasyon kapsamına göre;
- ISO/IEC 17020,
- TÜRKAK prosedür ve rehberleri,
- uygulanabilir yasal mevzuat,
- ilgili ILAC ve EA dokümanları,
- faaliyet alanına özgü TÜRKAK dokümanları
birlikte değerlendirilmelidir.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu Öncesinde Neler Hazırlanmalı?
TÜRKAK'a başvurmadan önce kuruluşun kendi faaliyetlerini ve hedeflediği akreditasyon kapsamını değerlendirmesi gerekir.
Başvuru öncesinde özellikle aşağıdaki alanların hazırlanması önemlidir.
Akreditasyon Kapsamı Belirlenmeli
Akreditasyon başvurusunun en önemli unsurlarından biri kapsamın doğru belirlenmesidir.
Kuruluş hangi muayene faaliyetleri için akreditasyon almak istediğini açık şekilde tanımlamalıdır.
Kapsam belirlenirken;
- Muayene konusu,
- Muayene türü,
- Kullanılan yöntem,
- İlgili standart veya mevzuat,
- Teknik personel,
- Ekipman ve teknik kaynaklar,
- Gerçekleştirilebilecek faaliyetler
birlikte değerlendirilmelidir.
Kapsamın kuruluşun gerçek faaliyetleriyle uyumlu olması gerekir.
Çok geniş bir kapsam, kuruluşun karşılaması gereken teknik ve organizasyonel gereklilikleri artırabilir. Çok dar bir kapsam ise kuruluşun müşterilerine sunduğu faaliyetlerin tamamını karşılamayabilir.
Bu nedenle başvuru öncesinde kapsamın uzmanlıkla değerlendirilmesi önemlidir.
Mevcut Durum Analizi Yapılmalı
Kuruluşun mevcut yapısı ile hedeflediği akreditasyon kapsamı arasındaki fark ortaya çıkarılmalıdır.
Bu değerlendirmede;
- Organizasyon yapısı,
- Personel yetkinlikleri,
- Muayene yöntemleri,
- Teknik altyapı,
- Ekipmanlar,
- Dokümantasyon,
- Kayıtlar,
- Raporlama,
- Tarafsızlık,
- Gizlilik,
- İç tetkik,
- Yönetimin gözden geçirmesi
gibi alanlar incelenebilir.
Bu çalışma sayesinde başvuru öncesinde hangi eksikliklerin giderilmesi gerektiği belirlenebilir.
ISO 17020 akreditasyon danışmanlığı kapsamında mevcut durum analizi hakkında bilgi almak için FMD Kalite'nin ilgili hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu İçin Hangi Hazırlıklar Yapılmalı?
Yönetim Sistemi Oluşturulmalı
Kuruluşun ISO/IEC 17020 gerekliliklerini karşılayacak ve kendi faaliyetlerini kontrol altında tutacak bir yönetim sistemi oluşturması gerekir.
Bu sistem kapsamında kuruluşun faaliyetlerine uygun olarak;
- Politika ve hedefler,
- Görev ve sorumluluklar,
- Prosedürler,
- Teknik süreçler,
- Kayıtlar,
- Doküman kontrolü,
- Uygunsuzlukların yönetimi,
- Düzeltici faaliyetler,
- İç tetkik,
- Yönetimin gözden geçirmesi
gibi alanlar ele alınabilir.
Ancak burada amaç yalnızca TÜRKAK'a sunulacak dokümanları hazırlamak değildir.
Hazırlanan sistemin kuruluşun gerçek çalışma biçiminde uygulanıyor olması gerekir.
Personel Yetkinlikleri Hazırlanmalı
Akreditasyon kapsamındaki muayene faaliyetlerini gerçekleştirecek personelin ilgili görevler için gerekli yetkinliğe sahip olması gerekir.
Kuruluş;
- Personel yetkinlik kriterlerini,
- Eğitim ve deneyim gerekliliklerini,
- Görev ve sorumlulukları,
- Yetkilendirmeleri,
- Yetkinlik değerlendirmelerini
tanımlamalıdır.
Personelin yalnızca deneyimli olduğunu belirtmek yerine, belirli bir muayene faaliyetini gerçekleştirmek için gerekli yetkinliğin nasıl değerlendirildiği ve kanıtlandığı gösterilmelidir.
Teknik Altyapı Hazırlanmalı
Hedeflenen muayene faaliyetleri için gerekli teknik altyapının başvuru öncesinde hazır olması gerekir.
Kuruluşun faaliyetlerine göre;
- Muayene ekipmanları,
- Ölçüm cihazları,
- Yardımcı teknik araçlar,
- Yazılımlar,
- Tesisler,
- Bakım ve kontrol kayıtları,
- Kalibrasyon veya doğrulama kayıtları
gibi unsurların değerlendirilmesi gerekebilir.
Buradaki ihtiyaçlar doğrudan akreditasyon kapsamına bağlıdır.
Örneğin belirli bir teknik muayene faaliyetinde gerekli olan ekipman ve ölçüm altyapısı ile farklı bir muayene alanının ihtiyaçları aynı olmayacaktır.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu TÜRKAK'a Nasıl Yapılır?
TÜRKAK'ın mevcut başvuru sistemine göre muayene kuruluşlarının akreditasyon başvuruları ASİST (Akreditasyon Süreç İşletim Sistemi) üzerinden online olarak yapılmaktadır.
Genel başvuru akışı şu şekildedir:
1. Kuruluş yetkilisi hesabı oluşturulur
TÜRKAK ile iletişimi sağlayacak ve ASİST üzerinden işlemleri gerçekleştirecek kişi tarafından kuruluş yetkilisi hesabı oluşturulur.
2. Başvuru bilgileri sisteme girilir
Kuruluş, başvuru için gerekli bilgileri ASİST üzerinden doldurur.
3. Akreditasyon kapsamı seçilir
Kuruluş, akreditasyon talep ettiği kapsamları sistem üzerinden belirtir.
Kapsamın doğru hazırlanması bu aşamanın en önemli noktalarından biridir.
4. Başvuru ön izlemesi kontrol edilir
Başvuru bilgileri tamamlandıktan sonra kuruluş başvurunun ön izlemesini ve akreditasyon sözleşmesini kontrol eder.
5. Başvuru ve sözleşme imzalanır
Başvuru ve akreditasyon sözleşmesi, kuruluş adına yasal olarak imza yetkisi bulunan kişi veya kişiler tarafından e-imza ile imzalanır.
İmzalama işleminin ardından başvuru TÜRKAK'a değerlendirilmek üzere gönderilir.
ISO 17020 Başvurusunda Hangi Belgeler İstenir?
TÜRKAK'ın muayene kuruluşları için yayımladığı başvuru dokümanları arasında;
- F701-007 Muayene Kuruluşu İçin Başvuru Formu
- F701-039 Akreditasyon Sözleşmesi
- F701-012 Muayene Kuruluşları İçin Başvuruda İstenen Belgeler Formu
bulunmaktadır.
Başvuru kapsamında ayrıca kuruluşun akreditasyon kapsamını ve ilgili şartları karşıladığını göstermek üzere çeşitli bilgi, doküman ve kayıtların sisteme yüklenmesi gerekir.
TÜRKAK, başvurunun uygun şekilde kaydedilmesinden sonra yüklenmesi gereken dokümanların listesini F701-012 formu üzerinden belirtmektedir.
Bu nedenle internette farklı kaynaklarda yer alan eski belge listelerinin doğrudan kullanılmasından ziyade, başvuru sırasında TÜRKAK'ın güncel dokümanlarının esas alınması gerekir.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusundan Sonra Ne Olur?
Başvurunun TÜRKAK tarafından uygun şekilde alınmasının ardından akreditasyon değerlendirme süreci devam eder.
Muayene kuruluşunun yeterliliğinin değerlendirilmesinde doküman incelemesinin yanı sıra kuruluşun faaliyetleri ve teknik yeterliliği de dikkate alınabilir.
TÜRKAK'ın muayene kuruluşlarına ilişkin açıklamalarına göre değerlendirme sürecinde;
- Dokümanların gözden geçirilmesi,
- Kuruluşun merkez ofisinin ve varsa şubelerinin ziyaret edilmesi,
- Muayene faaliyetlerine tanık olunması
gibi değerlendirme faaliyetleri gerçekleştirilebilir.
Bu nedenle başvuru öncesinde yalnızca dokümanların hazır olması yeterli değildir.
Kuruluşun dokümanlarda tanımladığı sistemi gerçek faaliyetlerinde uygulayabilmesi gerekir.
Muayene Faaliyetine Tanık Olunması Ne Anlama Gelir?
Akreditasyon değerlendirmesinin önemli unsurlarından biri, kuruluşun gerçekleştirdiği muayene faaliyetlerinin teknik açıdan değerlendirilmesidir.
Tanık değerlendirmesinde kuruluşun ilgili muayene faaliyetini;
- Belirlenmiş yöntemlere uygun,
- Yetkin personelle,
- Uygun teknik kaynaklarla,
- Gerekli kayıtları oluşturarak,
- Tarafsızlık ve diğer ilgili şartları gözeterek
gerçekleştirip gerçekleştiremediği değerlendirilebilir.
Bu nedenle başvuru öncesinde sistemin gerçek faaliyetlerle birlikte uygulanması önemlidir.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusunda Sık Yapılan Hatalar
Kapsamın Gerçek Faaliyetlerle Uyuşmaması
Kuruluşun teknik olarak gerçekleştiremeyeceği veya yeterli kaynak sağlayamayacağı faaliyetleri kapsamına dahil etmesi başvuru hazırlığını zorlaştırabilir.
Dokümanların Uygulamadan Kopuk Olması
Yalnızca standardın maddelerini karşılamak amacıyla hazırlanan prosedürler gerçek faaliyetlerde kullanılmadığında değerlendirme sırasında sorun oluşturabilir.
Personel Yetkinliklerinin Yeterince Kanıtlanmaması
Personelin deneyimli olması ile belirli bir muayene faaliyeti için yetkinliğinin sistematik şekilde değerlendirilmiş olması aynı şey değildir.
Teknik Altyapının Son Aşamaya Bırakılması
Ekipman, yöntem ve teknik kayıtların başvurudan hemen önce hazırlanması, uygulama ve doğrulama açısından yeterli zaman bırakmayabilir.
İç Tetkikin Formalite Olarak Yapılması
İç tetkik yalnızca başvuru dosyasına eklenecek bir kayıt olarak görülmemelidir.
İç tetkik, sistemin gerçekten uygulanıp uygulanmadığını görmek için kullanılmalıdır.
Güncel TÜRKAK Dokümanlarının Takip Edilmemesi
Akreditasyon şartları ve başvuru dokümanları zaman içerisinde güncellenebilir.
Özellikle ISO/IEC 17020:2026 geçiş döneminde eski dokümanlara dayanarak hazırlık yapmak yerine TÜRKAK'ın güncel dokümanlarının takip edilmesi gerekir.
ISO/IEC 17020:2026 Sonrası Akreditasyon Başvurusunda Ne Değişti?
ISO/IEC 17020:2026, 27 Mart 2026 tarihinde yayımlandı. TÜRKAK'ın geçiş politikasına göre yeni ilk akreditasyon başvurularında önemli bir geçiş tarihi bulunmaktadır.
1 Kasım 2026'dan itibaren
1 Kasım 2026 tarihinden itibaren yeni ilk akreditasyon başvuruları ISO/IEC 17020:2026'ya göre kabul edilecek.
Bu nedenle bugün başvuru hazırlığı yapan kuruluşların yalnızca 2012 sürümüne göre sistem oluşturması yerine geçiş takvimini dikkate alması önemlidir.
1 Mayıs 2027'den itibaren
TÜRKAK'ın geçiş politikasına göre 1 Mayıs 2027 itibarıyla tüm ilk akreditasyon denetimleri ISO/IEC 17020:2026'ya göre gerçekleştirilecek. Bu tarihe kadar yerinde denetimi gerçekleştirilemeyen belirli 2012 sürümü başvurularının süreci olumsuz sonuçlandırılarak yeni sürüme göre yeniden başvuru yapılması gerekecek.
2026 sürümünün öne çıkan değişiklikleri
Yeni sürümde özellikle;
- Tarafsızlık ve gizlilik gereklilikleri,
- Personelin yetkinliği, tarafsızlığı ve gizliliği,
- İtirazlar,
- Şikayetler,
- Bağımsızlık yaklaşımı
gibi alanlarda değişiklikler yapılmıştır.
2012 sürümündeki Tip A, Tip B ve Tip C bağımsızlık yapısı, 2026 sürümünde Tip A ve Tip A olmayan yaklaşımıyla yeniden yapılandırılmıştır.
Dolayısıyla yeni başvuru hazırlığında mevcut dokümanların 2026 sürümü açısından yeniden değerlendirilmesi gerekir.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu Ne Kadar Sürer?
ISO 17020 akreditasyon başvurusu için tüm kuruluşlara uygulanabilecek sabit bir süre vermek doğru değildir.
- Hazırlık ve değerlendirme süresi;
- Kuruluşun mevcut sistemine,
- Hedeflenen akreditasyon kapsamına,
- Personel sayısına ve yetkinliklerine,
- Teknik altyapıya,
- Dokümantasyon seviyesine,
- Muayene faaliyetlerinin niteliğine,
- Başvuru ve değerlendirme sürecindeki bulgulara
göre değişebilir.
Bu nedenle kuruluşun başvuru tarihinden önce mevcut durum analizi ve hazırlık planı oluşturması daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu İçin Danışmanlık
ISO 17020 akreditasyon başvurusu öncesinde kuruluşun hem yönetim sistemi hem de teknik faaliyetleri birlikte değerlendirilmelidir.
FMD Kalite olarak muayene kuruluşlarının akreditasyon hazırlığında;
- Mevcut durum analizi,
- Akreditasyon kapsamının değerlendirilmesi,
- ISO/IEC 17020 dokümantasyonunun hazırlanması,
- Personel yetkinliklerinin değerlendirilmesi,
- Teknik süreçlerin oluşturulması,
- Eğitim,
- İç tetkik,
- Yönetimin gözden geçirmesine hazırlık,
- Akreditasyon değerlendirmesine hazırlık
gibi alanlarda danışmanlık desteği sağlıyoruz.
Çalışmanın kapsamı, kuruluşun mevcut durumu ve hedeflediği akreditasyon kapsamına göre belirlenir.
ISO 17020 Akreditasyon Danışmanlığı hizmetimizi inceleyin →
ISO 17020 Akreditasyon Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular
ISO 17020 akreditasyon başvurusu nereye yapılır?
Türkiye'de muayene kuruluşlarının akreditasyon başvuruları TÜRKAK'a yapılır. TÜRKAK'ın mevcut sisteminde başvurular ASİST üzerinden online olarak gerçekleştirilmektedir.
ISO 17020 başvurusu için danışmanlık almak zorunlu mudur?
Hayır. Danışmanlık hizmeti almak başvuru için genel bir zorunluluk değildir. Kuruluş kendi kaynaklarıyla da hazırlık yapabilir. Ancak kuruluşun mevcut durumu, teknik kapsamı ve ISO/IEC 17020 gereklilikleri birlikte değerlendirilmelidir.
ISO 17020 başvurusundan önce iç tetkik yapılmalı mı?
Kuruluşun kendi sistemini değerlendirmesi ve başvuru öncesinde eksikliklerini tespit etmesi açısından iç tetkik önemli bir hazırlık aşamasıdır.
ISO 17020 akreditasyon başvurusu ne kadar sürer?
Tek bir süre vermek mümkün değildir. Hazırlık süresi kuruluşun mevcut durumuna ve kapsamına, değerlendirme süreci ise başvuru ve denetim sürecindeki koşullara göre değişebilir.
2026 yılında ISO 17020 başvurusu yapacak kuruluşlar hangi sürümü dikkate almalı?
TÜRKAK'ın geçiş politikasına göre 1 Kasım 2026'dan itibaren yeni ilk akreditasyon başvuruları ISO/IEC 17020:2026'ya göre kabul edilecek. Bu nedenle başvuru tarihine göre güncel geçiş şartlarının kontrol edilmesi gerekir.
ISO 17020 akreditasyonu almak için hangi belgeler gerekir?
Başvuru için TÜRKAK tarafından muayene kuruluşlarına yönelik yayımlanan güncel başvuru formları ve doküman listeleri esas alınmalıdır. Bunlar arasında F701-007 başvuru formu, F701-039 akreditasyon sözleşmesi ve F701-012 başvuruda istenen belgeler formu yer almaktadır.
ISO 17020 akreditasyon başvurusu, başvuru formunun doldurulmasıyla başlayan ancak hazırlığı çok daha önce başlayan bir süreçtir.
Kuruluşun öncelikle akreditasyon kapsamını belirlemesi, mevcut durumunu değerlendirmesi, yönetim ve teknik altyapısını hazırlaması, personel yetkinliklerini sağlaması ve oluşturduğu sistemi gerçek faaliyetlerinde uygulaması gerekir.
Türkiye'de başvuru TÜRKAK'ın ASİST sistemi üzerinden gerçekleştirilmekte; başvurunun ardından doküman incelemesi, saha değerlendirmeleri ve gerektiğinde muayene faaliyetlerine tanık olunması gibi değerlendirme faaliyetleri yürütülebilmektedir.
Özellikle ISO/IEC 17020:2026 geçiş süreci nedeniyle başvuru tarihinin ve güncel TÜRKAK şartlarının dikkate alınması önemlidir. 1 Kasım 2026'dan itibaren yeni ilk başvurular 2026 sürümüne göre kabul edilecektir.
ISO 17020 akreditasyon hazırlığınız için FMD Kalite'den danışmanlık desteği alabilir, kuruluşunuzun mevcut durumunu ve hedeflediğiniz kapsamı birlikte değerlendirebilirsiniz.