ISO/IEC 17020 belgesi, muayene kuruluşlarının belirli bir kapsam dahilindeki muayene faaliyetlerini yetkin, tarafsız ve tutarlı şekilde gerçekleştirebildiğini göstermek amacıyla yürütülen akreditasyon süreciyle ilişkilendirilen bir ifadedir.
ISO 17020 belgesi almak isteyen muayene kuruluşlarının; standardın gerekliliklerini karşılayan bir sistem oluşturması, teknik ve idari altyapısını hazırlaması, faaliyetlerini bu sistem doğrultusunda uygulaması ve ilgili akreditasyon değerlendirme sürecinden geçmesi gerekir.
Bu sayfada ISO 17020 belgesinin ne olduğunu, kimler için gerekli olduğunu, hangi şartların karşılanması gerektiğini ve akreditasyon sürecinin nasıl ilerlediğini açıklıyoruz.
ISO 17020 belgesi olarak bilinen süreç, teknik olarak bir muayene kuruluşunun ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmesi ile ilgilidir.
ISO/IEC 17020, muayene kuruluşlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve faaliyetlerini tutarlı şekilde gerçekleştirmesine yönelik şartları belirleyen uluslararası bir standarttır.
Muayene kuruluşları; ürün, ekipman, tesis, proses, hizmet veya diğer teknik unsurların belirlenmiş şartlara uygunluğunu değerlendiren faaliyetler gerçekleştirebilir.
Akreditasyon ise kuruluşun belirli bir kapsam dahilindeki faaliyetlerini ilgili standart ve akreditasyon şartlarına uygun şekilde gerçekleştirebildiğinin yetkili bir akreditasyon kuruluşu tarafından değerlendirilmesi sürecidir.
Türkiye'de muayene kuruluşlarının ISO/IEC 17020 kapsamında akreditasyonu konusunda ilgili akreditasyon kuruluşu TÜRKAK'tır.
Bu nedenle piyasada “ISO 17020 belgesi almak” şeklinde ifade edilen süreç, bir belgelendirme kuruluşundan alınan klasik bir yönetim sistemi sertifikasından farklı olarak muayene kuruluşunun belirli bir kapsam için akreditasyon sürecini ifade eder.
ISO 17020 Belgesi Kimler İçin Gereklidir?
ISO/IEC 17020, muayene faaliyetleri gerçekleştiren veya gerçekleştireceği faaliyetler için akreditasyon hedefleyen kuruluşlarla ilgilidir.
Kuruluşun gerçekleştirdiği muayenenin niteliğine, teknik kapsamına ve faaliyet modeline göre akreditasyon kapsamı farklılık gösterebilir.
Örneğin;
Ürün ve ekipman muayenesi yapan kuruluşlar,
Teknik tesis ve sistemlerin uygunluğunu değerlendiren kuruluşlar,
Belirli mevzuat veya teknik şartlara göre muayene gerçekleştiren kuruluşlar,
Periyodik kontrol ve benzeri uygunluk değerlendirme faaliyetleri yürüten kuruluşlar,
Mevcut akreditasyon kapsamını genişletmek isteyen muayene kuruluşları
ISO/IEC 17020 kapsamında akreditasyon ihtiyacına sahip olabilir.
Kuruluşunuzun hangi faaliyetlerinin ISO/IEC 17020 kapsamında değerlendirilebileceği, hedeflenen akreditasyon kapsamı ve ilgili teknik şartlar birlikte değerlendirilmelidir.
ISO 17020 Belgesi Ne İşe Yarar?
ISO/IEC 17020 kapsamında akreditasyon, kuruluşun belirli muayene faaliyetlerini tanımlanmış şartlara uygun şekilde gerçekleştirme yetkinliğinin bağımsız bir değerlendirme sürecinden geçirilmesini sağlar.
Akreditasyonun kuruluş açısından sağlayabileceği başlıca katkılar şunlardır:
Muayene faaliyetlerinin güvenilirliğini destekler
Kuruluşun belirli bir kapsam dahilindeki muayene faaliyetlerini yetkinlik ve tarafsızlık gerekliliklerine uygun şekilde gerçekleştirdiğinin gösterilmesine yardımcı olur.
Müşteri güvenini destekler
Akredite bir kapsam dahilinde gerçekleştirilen muayene faaliyetleri, müşteriler ve ilgili taraflar açısından kuruluşun teknik yeterliliğine ilişkin güven oluşturabilir.
İhale ve müşteri gerekliliklerinin karşılanmasına yardımcı olabilir
Bazı sektörlerde, mevzuatlarda, teknik şartnamelerde veya müşteri taleplerinde belirli uygunluk değerlendirme faaliyetleri için akreditasyon şartı bulunabilir.
Kuruluşun teknik altyapısını sistematik hale getirir
Personel yetkinliği, ekipman, yöntemler, kayıtlar ve raporlama gibi konuların sistematik şekilde yönetilmesine katkı sağlar.
Burada önemli olan nokta, akreditasyonun yalnızca bir belgeye sahip olmak anlamına gelmemesidir. Akreditasyon kapsamındaki faaliyetlerin gerçekten yetkin ve kontrollü şekilde yürütülebilmesi gerekir.
ISO 17020 Belgesi İçin Gereken Şartlar Nelerdir?
ISO/IEC 17020 kapsamında akreditasyon hazırlığında kuruluşun hem yönetim sistemi hem de teknik faaliyetleri değerlendirilir.
Kuruluşun faaliyet alanına göre gerekliliklerin kapsamı değişebilmekle birlikte temel çalışma başlıkları arasında aşağıdakiler bulunur.
Tarafsızlık
Muayene faaliyetlerinin tarafsızlığını etkileyebilecek risklerin belirlenmesi ve yönetilmesi gerekir.
Kuruluşun ticari, finansal veya organizasyonel ilişkilerinin muayene faaliyetlerinin tarafsızlığını nasıl etkileyebileceği değerlendirilmelidir.
Organizasyon ve sorumluluklar
Kuruluşun organizasyon yapısı, görev ve sorumlulukları ile yetki ilişkilerinin açık şekilde tanımlanması gerekir.
Personel yetkinliği
Muayene faaliyetlerini gerçekleştiren personelin eğitim, bilgi, deneyim, teknik yetkinlik ve yetkilendirme kriterlerinin belirlenmesi gerekir.
Muayene yöntemleri
Gerçekleştirilen muayenelerin ilgili standartlara, mevzuata, teknik şartnamelere veya diğer belirlenmiş şartlara uygun yöntemlerle yürütülmesi gerekir.
Ekipman ve teknik altyapı
Muayene faaliyetlerinde kullanılan ekipmanların amaca uygunluğu, bakımı, kontrolü, kalibrasyonu veya gerekli diğer doğrulama faaliyetleri değerlendirilir.
Muayene kayıtları ve raporlar
Gerçekleştirilen muayenelerin izlenebilirliğini sağlayacak kayıtların oluşturulması ve raporlamanın belirlenen gerekliliklere uygun şekilde yapılması gerekir.
Şikayetler ve itirazlar
Müşterilerden gelen şikayet ve itirazların tarafsız ve sistematik şekilde ele alınmasını sağlayacak süreçlerin oluşturulması gerekir.
İç tetkik
Kuruluşun kendi sisteminin ve uygulamalarının ilgili şartlara uygunluğunu değerlendirebilmesi için iç tetkik faaliyetlerinin planlanması ve gerçekleştirilmesi gerekir.
Yönetimin gözden geçirmesi
Yönetim sisteminin uygunluğunun, yeterliliğinin ve etkinliğinin belirli aralıklarla değerlendirilmesi gerekir.
ISO 17020 Belgesi Nasıl Alınır?
ISO 17020 akreditasyon süreci, kuruluşun mevcut yapısına ve hedeflediği akreditasyon kapsamına göre farklılık gösterir.
Genel olarak süreç aşağıdaki aşamalardan oluşur:
1. Akreditasyon kapsamının belirlenmesi
Öncelikle kuruluşun hangi muayene faaliyetleri için akreditasyon almak istediği belirlenir.
Hedeflenen kapsam; kullanılacak yöntemleri, personel yetkinliklerini, ekipmanları ve diğer teknik gereklilikleri doğrudan etkilediği için sürecin başlangıcında kapsamın doğru tanımlanması önemlidir.
2. Mevcut durumun değerlendirilmesi
Kuruluşun mevcut organizasyon yapısı, dokümantasyonu, personeli, teknik altyapısı ve gerçekleştirdiği muayene faaliyetleri değerlendirilir.
Bu değerlendirme sonucunda ISO/IEC 17020 gerekliliklerine göre geliştirilmesi gereken alanlar belirlenir.
3. Yönetim sistemi ve dokümantasyonun hazırlanması
Kuruluşun faaliyetlerine uygun politika, prosedür, talimat, form ve kayıtların hazırlanması veya mevcut dokümantasyonun geliştirilmesi sağlanır.
4. Teknik altyapının hazırlanması
Muayene yöntemleri, personel yetkinlikleri, ekipmanlar, ölçüm kaynakları ve teknik kayıtlar hedeflenen kapsam doğrultusunda değerlendirilir.
5. Sistemin uygulanması
Hazırlanan dokümantasyonun kuruluşun gerçek faaliyetleri içerisinde uygulanması gerekir.
Akreditasyon hazırlığında yalnızca dokümanların mevcut olması yeterli değildir; sistemin uygulandığını gösteren kayıtların ve objektif kanıtların da oluşturulması gerekir.
6. İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi
Akreditasyon değerlendirmesi öncesinde sistemin ve uygulamaların iç tetkiklerle değerlendirilmesi, gerekli düzeltmelerin yapılması ve yönetimin gözden geçirmesinin gerçekleştirilmesi gerekir.
7. TÜRKAK başvurusu ve değerlendirmesi
Kuruluş, hedeflediği akreditasyon kapsamına ilişkin başvuru ve gerekli dokümantasyonu TÜRKAK'ın güncel başvuru şartları doğrultusunda sunar.
Başvurunun ardından ilgili akreditasyon değerlendirme süreci yürütülür.
8. Uygunsuzlukların giderilmesi
Değerlendirme sırasında tespit edilen uygunsuzluklar kuruluş tarafından ele alınır ve gerekli düzeltici faaliyetler gerçekleştirilir.
Akreditasyon sürecinin sonucu, değerlendirme ve ilgili şartların karşılanma durumuna göre belirlenir.
ISO/IEC 17020:2026 Nedir?
ISO/IEC 17020 standardının 2026 sürümü 27 Mart 2026 tarihinde yayımlanmıştır ve 2012 sürümünün yerini almıştır.
Yeni sürümle birlikte muayene kuruluşlarının yetkinliği ve tarafsızlığına ilişkin gerekliliklerde güncellemeler yapılmış; risk temelli yaklaşım ile veri ve bilgi kontrolü gibi konularda da yeni veya güncellenmiş hükümler getirilmiştir.
Bağımsızlık yaklaşımında da önemli bir değişiklik bulunmaktadır. 2012 sürümünde kullanılan Tip A, Tip B ve Tip C sınıflandırmasının yerine 2026 sürümünde Tip A ve Tip A olmayan yapı kullanılmaktadır.
Türkiye'deki geçiş sürecinde TÜRKAK'ın yayımladığı geçiş politikasının güncel hükümleri dikkate alınmalıdır. Özellikle yeni akreditasyon başvurusu yapacak kuruluşların başvuru tarihindeki geçerli standardı ve TÜRKAK şartlarını kontrol etmesi önemlidir.
ISO 17020 Belgesi ile ISO 17025 Arasındaki Fark Nedir?
ISO/IEC 17020 ve ISO/IEC 17025 farklı uygunluk değerlendirme faaliyetlerine yönelik standartlardır.
ISO/IEC 17020, temel olarak muayene kuruluşlarının yetkinliği ve tarafsızlığına ilişkin gereklilikleri ele alır.
ISO/IEC 17025 ise deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinliğine ilişkin gereklilikleri belirler.
Bu nedenle kuruluşunuzun hangi standarda göre akreditasyon alması gerektiği, gerçekleştirdiği faaliyetin niteliğine ve hedeflenen akreditasyon kapsamına göre değerlendirilmelidir.
FMD Kalite'nin ISO/IEC 17025 danışmanlık hizmetleri hakkında bilgi almak için:
ISO 17020 Belgesi Almak İçin Danışmanlık Alınabilir mi?
Evet. ISO/IEC 17020 akreditasyon hazırlığı; dokümantasyonun oluşturulmasının yanı sıra teknik faaliyetlerin, personel yetkinliklerinin, ekipmanların, muayene yöntemlerinin, kayıtların ve uygulamaların birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.
FMD Kalite olarak kuruluşların ihtiyaçlarına göre;
Uygunsuzlukların giderilmesine yönelik danışmanlık
hizmetleri sunuyoruz.
Hizmetin kapsamı, kuruluşunuzun mevcut durumu ve hedeflediği akreditasyon kapsamına göre belirlenir.
ISO 17020 Akreditasyon Danışmanlığı
Kuruluşunuzun ISO/IEC 17020 akreditasyon sürecini nasıl planlayabileceğinizi ve FMD Kalite'nin hangi aşamalarda destek sağlayabileceğini inceleyin.
FMD Kalite ile ISO 17020 Akreditasyon Süreci
FMD Kalite, İstanbul merkezli olarak muayene kuruluşlarının ISO/IEC 17020 akreditasyon hazırlıklarına yönelik danışmanlık, eğitim ve iç tetkik hizmetleri sunmaktadır.
İstanbul başta olmak üzere çevre illerde ve Türkiye genelinde, kuruluşların faaliyet alanlarına ve hedefledikleri akreditasyon kapsamlarına göre çalışma planları oluşturuyoruz.
Akreditasyon hazırlığında standart gerekliliklerini kuruluşun gerçek faaliyetlerine uyarlamayı ve uygulanabilir bir sistem oluşturmayı hedefliyoruz.
ISO 17020 Belgesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
ISO 17020 belgesi nedir?
ISO 17020 belgesi olarak ifade edilen süreç, teknik olarak bir muayene kuruluşunun ISO/IEC 17020 kapsamında belirli bir faaliyet kapsamı için akredite edilmesiyle ilgilidir.
ISO 17020 belgesi kimler için gereklidir?
Muayene faaliyetleri gerçekleştiren ve faaliyetlerinin belirli bir kapsamda ISO/IEC 17020 gerekliliklerine uygunluğunun değerlendirilmesini isteyen kuruluşlar için önemlidir. Gerekli kapsam ve şartlar kuruluşun faaliyet alanına göre değişebilir.
ISO 17020 belgesi nasıl alınır?
Kuruluşun hedeflediği akreditasyon kapsamını belirlemesi, ilgili şartları karşılayacak sistem ve teknik altyapıyı oluşturması, sistemi uygulaması ve TÜRKAK'ın ilgili akreditasyon değerlendirme sürecinden geçmesi gerekir.
ISO 17020 belgesini kim verir?
ISO/IEC 17020 kapsamında akreditasyon, yetkili bir akreditasyon kuruluşunun değerlendirme süreci sonucunda verilir. Türkiye'de bu alandaki ulusal akreditasyon kuruluşu TÜRKAK'tır.
ISO 17020 belgesi ne kadar sürede alınır?
Süre kuruluşun mevcut sistemi, teknik altyapısı, personel yapısı, hedeflediği akreditasyon kapsamı ve hazırlık seviyesine göre değişir. Bu nedenle her kuruluş için sabit bir süre vermek doğru değildir.
ISO 17020 belgesi zorunlu mudur?
ISO/IEC 17020 kapsamında akreditasyon gerekliliği kuruluşun faaliyet alanına, ilgili mevzuata, teknik şartlara ve müşteri veya ihale gerekliliklerine göre değişebilir. Kuruluşun gerçekleştirdiği faaliyet özelinde değerlendirme yapılmalıdır.
ISO 17020:2026'ya geçiş ne zaman yapılmalıdır?
Geçiş takvimi, TÜRKAK'ın yayımladığı güncel geçiş politikası ve kuruluşun mevcut akreditasyon durumuna göre değerlendirilmelidir. Yeni başvuru veya mevcut akreditasyonun geçişi için başvuru tarihindeki güncel TÜRKAK şartlarının kontrol edilmesi gerekir.
ISO 17020 ile ISO 17025 arasındaki fark nedir?
ISO/IEC 17020 muayene kuruluşlarının, ISO/IEC 17025 ise deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinlik gerekliliklerine odaklanır. Kuruluşun hangi standarda göre akreditasyon alması gerektiği gerçekleştirdiği faaliyete göre belirlenir.
ISO 17020 Belgesi İçin FMD Kalite'den Destek Alın
ISO/IEC 17020 akreditasyon sürecini başlatmayı veya mevcut sisteminizi 2026 sürümüne göre değerlendirmeyi planlıyorsanız, kuruluşunuzun mevcut durumunu ve hedeflediğiniz kapsamı birlikte değerlendirebiliriz.
ISO 17020 akreditasyon danışmanlığı, eğitim ve iç tetkik hizmetleri hakkında bilgi almak için FMD Kalite ile iletişime geçin.
