ISO 17024 Personel Belgelendirme Kuruluşları Akreditasyonu
Personel belgelendirme kuruluşları, belirli bir meslek veya faaliyet alanında kişilerin bilgi, beceri ve yetkinliklerini tanımlanmış kriterlere göre değerlendirerek belgelendirme faaliyetlerini yürütür. Bu faaliyetlerin güvenilir, tarafsız ve tutarlı biçimde gerçekleştirilmesi için kuruluşların uygun bir yönetim ve değerlendirme sistemi oluşturması gerekir. ISO/IEC 17024 standardı, personel belgelendirme kuruluşlarının yeterliliğine ve işleyişine ilişkin genel şartları tanımlar.
ISO 17024 akreditasyon danışmanlığı, personel belgelendirme faaliyetlerini bu standardın gerekliliklerine uygun şekilde yapılandırmak, mevcut süreçlerdeki eksiklikleri belirlemek ve akreditasyon değerlendirmesine hazırlık çalışmalarını planlamak isteyen kuruluşlara yöneliktir. FMD Kalite, kuruluşun faaliyet alanını ve hedeflediği belgelendirme kapsamını dikkate alarak dokümantasyon, süreç yönetimi ve uygulamaların değerlendirilmesine yönelik danışmanlık desteği sunar.
ISO/IEC 17024 Standardı Nedir?
ISO/IEC 17024, personel belgelendirmesi yapan kuruluşların uyması gereken genel şartları belirleyen uluslararası bir uygunluk değerlendirme standardıdır. Standardın amacı, kişilerin belirli bir alandaki yetkinliğini değerlendiren ve belgelendiren kuruluşların faaliyetlerini güvenilir, tutarlı ve tarafsız şekilde yürütmesini desteklemektir.
Standart; kuruluşun yapısı ve sorumlulukları, tarafsızlığın yönetilmesi, personel yetkinliği, belgelendirme programları, değerlendirme yöntemleri, sınav süreçleri, kayıtların yönetimi ve belgelendirme kararları gibi konuları kapsar. Kuruluşun yalnızca prosedür hazırlaması yeterli değildir; bu prosedürlerin uygulamada işletilmesi ve faaliyetlere ilişkin kayıtlarla desteklenmesi de önemlidir.
ISO/IEC 17024 standardına uygunluk ile akreditasyon aynı kavram değildir. Akreditasyon, personel belgelendirme kuruluşunun belirli bir kapsamda ilgili şartları karşıladığının yetkili akreditasyon kuruluşu tarafından değerlendirilmesi ve tanınması sürecidir. Türkiye’de bu alandaki akreditasyon faaliyetlerini TÜRKAK yürütür.
ISO 17024 Akreditasyonu Kimler İçin Gereklidir?
ISO/IEC 17024, kişilerin yetkinliğini belirli belgelendirme programlarına göre değerlendiren kuruluşlarla ilgilidir. Bu kapsamda aşağıdaki faaliyetleri yürüten veya yürütmeyi planlayan kuruluşlar için önem taşır:
- Mesleki yeterliliklere göre sınav ve belgelendirme yapan kuruluşlar
- Belirli meslek gruplarına yönelik personel belgelendirme programları yürüten kuruluşlar
- Teknik veya mesleki yetkinliklerin değerlendirilmesine yönelik belgelendirme sistemleri işleten kuruluşlar
- Mevcut personel belgelendirme kapsamını genişletmek isteyen akredite kuruluşlar
- Belgelendirme programlarının güvenilirliğini, tutarlılığını ve tarafsızlığını geliştirmek isteyen kuruluşlar
Akreditasyonun gerekli olup olmadığı ve hangi şartların uygulanacağı, kuruluşun belgelendirme kapsamına, ilgili mevzuata ve varsa program sahibi veya yetkili kurumun koşullarına göre değişebilir. Örneğin MYK kapsamında sınav ve belgelendirme faaliyeti yürütmek isteyen kuruluşlar için akreditasyonun yanında MYK’nın yetkilendirme şartları da değerlendirilmelidir.
ISO 17024 Akreditasyon Şartları
ISO 17024 akreditasyon hazırlığında kuruluşun faaliyetlerinin standardın ilgili maddeleriyle uyumlu olması gerekir. Hazırlık çalışmaları, kuruluşun yapısına ve başvurmayı planladığı belgelendirme kapsamına göre şekillendirilmelidir.
Tarafsızlık ve bağımsızlık
Personel belgelendirme faaliyetlerinin tarafsız biçimde yürütülmesi gerekir. Belgelendirme kararlarını etkileyebilecek çıkar çatışmaları belirlenmeli, bunların değerlendirilmesi ve kontrolü için uygun mekanizmalar oluşturulmalıdır. Kuruluşun organizasyon yapısı ve işleyişi de tarafsızlığı desteklemelidir.
Personel yetkinliği ve sorumluluklar
Sınav yapan, değerlendirme gerçekleştiren, teknik inceleme yürüten ve belgelendirme kararlarına katılan kişilerin görevlerine uygun yeterliliklere sahip olması gerekir. Görev tanımları, yetkilendirmeler, yeterlilik değerlendirmeleri ve ilgili kayıtlar belirlenen şartlarla uyumlu olmalıdır.
Belgelendirme programları
Her belgelendirme faaliyeti için kapsamı, yetkinlik kriterlerini, değerlendirme yöntemlerini ve belgelendirme koşullarını tanımlayan uygun bir program bulunmalıdır. Programların oluşturulması, gözden geçirilmesi ve güncellenmesi kontrollü şekilde yürütülmelidir.
Sınav ve değerlendirme süreçleri
Aday başvurularının alınması, uygunluk şartlarının kontrol edilmesi, sınavların planlanması, değerlendirme sonuçlarının kaydedilmesi ve kararların verilmesi açık şekilde tanımlanmalıdır. Sınav güvenliği, değerlendirme yöntemlerinin uygunluğu ve sonuçların izlenebilirliği de dikkate alınmalıdır.
Kayıtların, bilgilerin ve gizliliğin yönetimi
Adaylara ve belgelendirilmiş kişilere ait kayıtların doğru, erişilebilir ve güvenli biçimde yönetilmesi gerekir. Bilgilerin gizliliği, kayıtların korunması, belgelendirme durumuna ilişkin kamuya açık bilgilerin yönetimi ve gerektiğinde kayıtların izlenebilirliği için uygun kontroller oluşturulmalıdır.
ISO 17024 Akreditasyon Danışmanlığı Kapsamında Neler Yapılır?
FMD Kalite tarafından sunulabilecek ISO 17024 danışmanlık çalışmaları, kuruluşun mevcut altyapısı ve akreditasyon hedefleri doğrultusunda planlanır. Danışmanlık sürecinde aşağıdaki başlıklar ele alınabilir:
- Mevcut durum analizi: Kuruluşun organizasyon yapısı, faaliyetleri ve mevcut dokümantasyonu ilgili şartlara göre değerlendirilir.
- Dokümantasyonun düzenlenmesi: İhtiyaca göre politika, prosedür, talimat, form ve kayıt yapısı gözden geçirilir; eksiklerin giderilmesi için çalışma planı hazırlanır.
- Belgelendirme süreçlerinin değerlendirilmesi: Başvuru, sınav, değerlendirme, karar, belgelendirme ve belgenin sürdürülmesi veya geri çekilmesi gibi süreçler incelenir.
- Tarafsızlık ve risklerin yönetimi: Çıkar çatışmalarının belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve kontrol mekanizmalarının kurulması desteklenir.
- Personel yetkinliği ve görevlendirme: İlgili görevlerde çalışan kişilerin yeterlilik kriterleri, sorumlulukları ve kayıtları değerlendirilir.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi: Kuruluşun sisteminin işleyişini değerlendirmeye yönelik hazırlıklar planlanır.
- Akreditasyon değerlendirmesine hazırlık: Başvuru kapsamı, gerekli dokümanlar ve değerlendirme öncesinde ele alınması gereken eksiklikler üzerinde çalışılır.
Danışmanlık kapsamı, kuruluşun ihtiyaçları belirlendikten sonra netleştirilir. Çalışmaların amacı yalnızca doküman hazırlamak değil, ilgili şartların kuruluşun günlük faaliyetlerinde uygulanmasını desteklemektir.
ISO 17024 Akreditasyon Süreci Nasıl İlerler?
Akreditasyon sürecinin ayrıntıları, başvurulan kapsam ve akreditasyon kuruluşunun güncel kurallarına göre değişebilir. Genel hazırlık süreci şu aşamalardan oluşur:
- Kapsamın belirlenmesi: Belgelendirme yapılacak meslek, görev veya yetkinlik alanları ve ilgili programlar netleştirilir.
- Mevcut durumun değerlendirilmesi: Kuruluşun mevcut süreçleri, kaynakları ve dokümantasyonu ilgili şartlarla karşılaştırılır.
- Sistemin hazırlanması: Gerekli süreçler, sorumluluklar, dokümanlar ve kayıtlar oluşturulur veya güncellenir.
- Uygulama ve kayıtların oluşturulması: Kuruluş, tanımladığı süreçleri uygular ve faaliyetlerini destekleyen kayıtları oluşturur.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi: Sistem değerlendirilir, tespit edilen uygunsuzluklar ele alınır ve gerekli düzeltici faaliyetler planlanır.
- Akreditasyon başvurusu ve değerlendirme: Başvuru, ilgili akreditasyon kuruluşunun usullerine göre yapılır. Doküman incelemesi ve saha değerlendirmesi gibi aşamalar uygulanabilir.
- Uygunsuzlukların giderilmesi ve karar: Değerlendirme sırasında belirlenen uygunsuzluklar ele alınır. Akreditasyon kararı, yetkili akreditasyon kuruluşunun değerlendirme ve karar süreci sonucunda verilir.
Bu adımlar genel bir çerçevedir; başvuru belgeleri, değerlendirme yöntemleri ve geçerli standart sürümü için TÜRKAK’ın yürürlükteki dokümanları esas alınmalıdır.
ISO 17024 İç Tetkik Hizmeti
İç tetkik, personel belgelendirme kuruluşunun kendi süreçlerini belirlenen şartlar açısından sistematik olarak değerlendirmesine yardımcı olur. Bu çalışma sırasında dokümantasyonun yanı sıra süreçlerin uygulamadaki işleyişi, kayıtlar, sorumluluklar ve tespit edilen uygunsuzlukların ele alınma biçimi incelenir.
İç tetkik; başvuru ve aday kabulü, sınav ve değerlendirme, personel yetkinliği, tarafsızlık, belgelendirme kararları, kayıtların yönetimi ve düzeltici faaliyetler gibi kuruluşun kapsamına giren süreçleri içerebilir.
ISO 17024 iç tetkik hizmeti hakkında ayrıntılı bilgi için ISO 17024 iç tetkik hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz.
ISO 17024 Akreditasyonu İçin FMD Kalite Danışmanlığı
ISO/IEC 17024 kapsamında akreditasyon hazırlığı, kuruluşun belgelendirme programlarıyla birlikte organizasyonel yapısının, personel yetkinliklerinin ve değerlendirme süreçlerinin ele alınmasını gerektirir. Hazırlık çalışmalarının kapsam ve ihtiyaçlara göre planlanması, eksiklerin belirlenmesine ve sistemin uygulanabilir şekilde kurulmasına yardımcı olur.
FMD Kalite, personel belgelendirme kuruluşlarının mevcut durumunu değerlendirmeye, gerekli dokümantasyon ve süreç çalışmalarını planlamaya ve akreditasyon değerlendirmesine hazırlık sürecini yapılandırmaya yönelik danışmanlık desteği sağlar.
Kuruluşunuzun ihtiyaçlarını ve hedeflediği akreditasyon kapsamını değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
ISO 17024 belgesi nedir?
ISO 17024 belgesi, yaygın kullanılan bir arama ifadesidir. Teknik olarak ISO/IEC 17024, personel belgelendirme kuruluşlarının yeterliliğine ve işleyişine ilişkin şartları tanımlayan standarttır. Akreditasyon ise kuruluşun ilgili şartları belirli bir kapsamda karşıladığının yetkili akreditasyon kuruluşu tarafından değerlendirilmesi ve tanınmasıdır.
ISO 17024 akreditasyonunu kim verir?
Türkiye’de personel belgelendirme kuruluşlarının ISO/IEC 17024 kapsamındaki akreditasyon faaliyetlerini TÜRKAK yürütür. Başvuru ve değerlendirme süreci, ilgili kapsam ve yürürlükteki TÜRKAK şartları doğrultusunda ilerler.
ISO 17024 akreditasyonu almak ne kadar sürer?
Süre; kuruluşun mevcut sistemine, hedeflediği kapsama, dokümantasyon ve uygulama hazırlıklarına, başvurunun durumuna ve değerlendirme sürecine bağlıdır. Bu nedenle bütün kuruluşlar için geçerli sabit bir süre vermek doğru değildir.
ISO 17024 akreditasyonu MYK yetkilendirmesi için yeterli midir?
Her durumda tek başına yeterli olduğu varsayılmamalıdır. MYK kapsamındaki faaliyetlerde ilgili akreditasyon şartlarının yanında MYK’nın yürürlükteki yetkilendirme ve diğer uygulama koşulları da karşılanmalıdır.
ISO 17024 danışmanlığı ile iç tetkik hizmeti arasındaki fark nedir?
Danışmanlık, kuruluşun akreditasyon şartlarına hazırlanmasına ve sistemini yapılandırmasına destek olur. İç tetkik ise kurulan sistemin ve süreçlerin belirlenen kriterlere uygunluğunu sistematik olarak değerlendirmeye odaklanır. İki hizmet, kuruluşun ihtiyaçlarına göre ayrı ayrı veya birbiriyle bağlantılı şekilde planlanabilir.